Warto przypomnieć tego Polaka

Warto przypomnieć tego Polaka
O kogo tu chodzi o Maurycego Zamoyskiego, wielkiego patriotę, którego syn< Jan Zamoyski, ostatni ordynat gościł także w naszym mieście. W dniu 24 czerwca b. r. odbyło się w gmachu rektoratu Akademii Zamojskiej w Zamościu (nawet nie przypuszczałem, że ta historyczna uczelnia istnieje także dzisiaj poświęcone jego osobie seminarium: „Maurycy Zamoyski (1871-1939) – ordynat i mąż stanu”. Wydarzenie to wiązało się też z promocją książki pt. „Maurycy Zamoyski (ż ). W służbie Polsce i Niepodległości”, która ukazała się nakładem Domu Wydawniczego Myśl Polska i Muzeum Niepodległości w Warszawie. W książce zamieszczono referaty, jakie wygłoszono podczas konferencji pod tym samym tytułem, która odbyła się 24 lutego 2024 roku.
W następujący sposób zrelacjonowano to seminarium na stronie internetowej Akademii Zamojskiej:
„Był patriotą, dyplomatą, jednym z ojców odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r., a niewiele brakowało, a mógł także zostać pierwszym prezydentem odrodzonej Polski. Maurycy Zamoyski, bo o nim mowa był bohaterem seminarium jakie zorganizowano w Akademii Zamojskiej.
Oficjalnego otwarcia seminarium dokonał rektor uczelni dr hab. Paweł Skrzydlewski, prof. AZ. Następnie obrady poprowadził red. Jan Engelgard. W dyskusji udział wzięli m.in. dr Anna Bartko-Malinowska, dr Jacek Feduszka, Urszula Kolman, Anna Rudy, Halina Ostowicz oraz Marcin Zamoyski – były wojewoda zamojski i prezydent miasta Zamość, wnuk hr. Maurycego Zamoyskiego (na zdjęciu pierwszy z lewej).

Marcin Zamoyski
Impulsem do organizacji seminarium była publikacja „Maurycy hr. Zamoyski (1871-1939). W służbie Polsce i Niepodległej”, wydana przez Dom Wydawniczy Myśl Polska Sp. z o.o. oraz Wydawnictwo Muzeum Niepodległości. „Maurycy”
Zamoyski we wszystkich okresach swojego życia i praktycznie na każdym polu swojej aktywności prezentował postawę człowieka bezgranicznie zaangażowanego w sprawy polskie. Był znakomitym reprezentantem swojego rodu, który począwszy od wielkiego kanclerza Jana Zamoyskiego, służył Polsce zarówno w czasach prosperity, jak i w czasach niewoli” – czytamy we wstępie do książki.
Warto przypomnieć, że Maurycy Zamoyski. w 1918 roku został członkiem Komitetu Narodowego Polski w Paryżu i członkiem delegacji polskiej na konferencję paryską zakończoną podpisaniem traktatu wersalskiego. Następnie był posłem RP w Paryżu w latach 1919–1924; przez siedem miesięcy od 19 stycznia 1924 roku sprawował urząd ministra spraw zagranicznych. Był kandydatem Narodowej Demokracji i kontrkandydatem Gabriela Narutowicza na urząd Prezydenta RP w 1922 roku.
Zgodnie z konstytucją marcową wyboru Prezydenta dokonywało Zgromadzenie Narodowe. Mimo że Maurycy Zamoyski prowadził w pierwszej i następnych turach głosowań, w ostatecznym głosowaniu otrzymał 227, a Gabriel Narutowicz 289 głosów [w tym „mniejszości narodowych”. Narutowicz – kuzyn Józefa Piłsudskiego. – J. Ł.].
Ponadto Maurycy Zamoyski był wybitnym mecenasem sztuki, fundatorem lokalnych budowli sakralnych i bibliofilem”.
W/w Marcin Zamoyski, wnuk Maurycego Zamoyskiego i syn Jana Zamoyskiego, ostatniego Ordynata i prezesa Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego po 1991 roku był honorowym gościem seminarium. Podzielił się on osobistymi wspomnieniami, podkreślając, że jako dziecko (urodził się w 1946 roku) – nie miał świadomości, skąd się wywodzi i jaka przeszłość ma jego rodzina. Dopiero po powrocie z więzienia w 1956 roku jego ojciec, Jan Zamoyski, zapoznał go z historią rodu. Tragiczny los kolejnej polskiej rodziny w okresie bermanowszczyzny! Przypuszczam, że ze względów bezpieczeństwa wtedy małego Marcina nie zapoznawano z jakże wspaniałymi dziejami jego rodu.
W tym samym dniu Jan Engelgard uczestniczył w spotkaniu promocyjnym tej samej książki w Centrum Kultury i Bibliotece Publicznej w Zwierzyńcu. W spotkaniu wzięła udział Urszula Kolman, była burmistrz miasta Zamościa i jedna z autorek reksów zamieszczonych w książce. Obecna była młodzież miejscowego Technikum, wykazująca duże zainteresowanie tematem.
Omawianą książkę można nabyć w sklepie internetowym pod adresem: https://myslpolska.info/produkt/maurycy-hr-zamoyski-1871-1939-w-sluzbie-... w cenie 38 złotych.

Jacek Łukasik

9 lipca 2025